Журналисттің пікірінше, Конституцияға енгізілетін түзетулер халықтың наразылығын тудыратын және элитамен байланысы бар шенеуніктердің билігін нығайтуы мүмкін.

Қазақстанның бас мүфтиі неге АҚШ-қа барды, Қырғызстан неге Ресейге қарсы талап қойды, Конституцияны не үшін өзгертіп жатыр және танымал әртіс Сара Алпысқызымен қалай биледі — Total.kz редакциясы қазақтілді БАҚ пен әлеуметтік желілердегі танымал беттерден шолу дайындады.

«Кішкентай аққуларды билейік!»

Танымал әнші және композитор Айдос Сағат экс-президенттің жұбайы Нұрсұлтан Назарбаевтың әйелімен байланысты оқиғасын бөлісті, деп жазады Democrat.kz.

Оның айтуынша, Сара Қонақаевамен кездесу 1990 жылдардың ортасында болған.

«Мені басқа жастармен бірге Назарбаевпен бейресми кездесуге шақырды. Ол «Кругляшка» мейрамханасында өтті. Назарбаев ол жерге қыздарымен және жұбайымен — Сара Алпысқызымен келді. Біз залға кіргенде ол: «Неге ішпейсіздер? Келіңіздер, ішейік», — деп бірден жүз грамм ішіп қойды. Біз бәріміз оның үлгісіне ердік», — әлеуметтік желілерде әртіс айтты.

Сол кезде әртіске экс-президенттің жұбайымен билеуге тура келді.

«Содан кейін импровизацияланған шоу ұйымдастырылды, содан кейін дискотека басталды. Билердің қызған шағында Назарбаев, жұбайымен билеп жүріп, кенеттен мені қолымнан ұстап, залдың ортасына тартты. «Енді сен биле, мен шаршадым», — деді ол мені алға итеріп. Мен Сара Алпысқызының алдында тұрдым да, лезгинкаға ұқсас би билей бастадым. Би барған сайын жандана түсті. Сол кезде Назарбаев кенеттен: «Кішкентай аққуларды билейік!» деп ұсыныс жасады. Содан кейін ол үш-төрт күзетшіні қатарға тұрғызып, «Ал, бастаңдар!» деп бұйрық берді», — деп жазады Айдос Сағат.

Ол сондай-ақ Назарбаевтың қыздарын да биге шақырғанын айтты.

«Олар мұны күткендей көрінді: аяқ киімдерін шешіп, залдың ортасына шығып, күзетшілермен бірге белсенді билей бастады. Сағат түнгі онға жақындап қалған еді, бірақ Назарбаев шарадан кетуге асықпады. Мен байқатпай кетуге тырысып, есікке қарай бет алдым, бірақ күзетші мені тоқтатып: «Президенттен бұрын кетуге болмайды» деді. Ақырында маған осы шоудың ортасында түн ортасына дейін қалуға тура келді», — деп есіне алады Айдос Сағат.

«Ресей талаптарды орындамайды»

Қырғызстан Еуразиялық экономикалық одақтың (ЕАЭО) Сотына Ресейдің еңбек мигранттарына қатысты келісімдерді орындамауына байланысты талап қойды, деп жазады Adyrna.kz.

Бұл туралы басылымға Қырғызстанның Міндетті медициналық сақтандыру қорының төрағасы Азамат Мұқанов хабарлады.

«Міндетті медициналық сақтандыру полисі Ресейде жұмыс істейтін еңбек мигранттарына ғана емес, олардың отбасы мүшелеріне де берілуі керек. Бұл келісімге бес мемлекет (ЕАЭО мүшелері. — Total.kz ескертпесі) қол қойған. Алайда бүгінгі күнге дейін ресейлік тарап келісімнің 96-97-баптарын бұзып, еңбек мигранттарының отбасы мүшелеріне ММС полистерін беруден бас тартуда. Осылайша Ресей ЕАЭО келісімдерінде көзделген талаптарды орындамай отыр», — деп атап өтті Мұқанов.

2014 жылы қол қойылған ЕАЭО туралы шартта еңбек миграциясы мәселелеріне жеке бөлім арналған. Осылайша, 96-бапта ЕАЭО-ға мүше мемлекеттер келісілген көші-қон саясатын жүргізетіні, ал еңбек миграциясы саласындағы ынтымақтастық «адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарын сақтау қағидаттарына негізделетіні» бекітілген. 97 және 98-баптарда ЕАЭО аясында еңбек мигранты мен оның отбасы мүшелерінің әлеуметтік сақтандыру және шұғыл медициналық көмек алу құқығы бар екені көрсетілген.

Публикацияда бұл талап бойынша ЕАЭО сотының шешімі екі апта ішінде күтілетіні айтылған.

«Оларға қашан шара қолданылады?»

Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының (ҚМДБ) басшысы Наурызбай Өтпенов АҚШ-қа сапармен барып, елдің бес ірі қаласында қазақ диаспорасы мен студенттермен кездесулер өткізуді жоспарлап отыр, деп хабарлады журналист Ораз Әлімбеков.

Оның мәліметінше, сапар Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрлігінің қатысуымен ұйымдастырылған.

«Конституциялық кеңес деңгейінде мемлекеттің діннен бөлінуі қағидатын Конституцияда нақтырақ бекіту қажеттілігі туралы ұсыныстар айтылып жатқанда, ҚМДБ басшысы екі уағызшымен бірге АҚШ-қа барды. Олар қазақ диаспорасы мен студенттермен «рухани кездесулер» өткізуді жоспарлап отырғаны хабарланды», — деп жазды журналист өзінің Facebook парақшасында.

Ол сондай-ақ muftiyat.kz сайтында іс-шаралар «Қазақстан Республикасының АҚШ-тағы Елшілігінің қолдауымен» өтіп жатқанын атап өтті.

Журналист Наурызбай Өтпеновтің халықтың ақшасына барғанын айтады.

«Муллалар, қарапайым адамдардан айырмашылығы, ауыр еңбекпен белін қайыстырмайтыны және ащы тер төкпейтіні ешкімге құпия емес. ҚМДБ халықтың қайырымдылықтары есебінен өмір сүреді. АҚШ-қа сапар шығындарын СІМ жабатын болса немесе муфтияттың қаражатынан қаржыландырылса да, бұл кез келген жағдайда Қазақстан халқының мойнына қосымша жүк болып түседі, ол онсыз да әрең күн көріп отыр», — деп жазады Ораз Әлімбеков.

Журналист сондай-ақ бас мүфтидің шетелдегі «рухани кездесулерде» нақты не айтатыны туралы сұрақ қояды.

«АҚШ-тағы қазақтарға қандай «рухани» нәрсе айта алады үш уағызшы?! Бас мүфти Наурызбай Өтпенов «Кәмелетке толған қыздарыңыз АҚШ-та хиджаб кисін!» деп шақыра ма?! Немесе ҚМДБ-ның екі уағызшысы «Алматыдағы «Нұр-Мүбаракқа» қайырымдылық жасаңыздар — бұл үлкен сауап» деп, шетелдегі қазақ студенттері мен еңбек мигранттарының басын қатыра ма, олар онсыз да шетелде әрең күн көріп жүр?» — деп қорытындылайды Әлімбеков.

Журналист сондай-ақ Өтпенов ҚМДБ басшысы болғаннан бері муфтияттың тәбеті тек күшейгенін еске салады.

«Олар медреселерін ұстауға Білім министрлігінен миллиардтаған қаражат бөлуді талап етеді, ал бұл заңсыз әрекетті бүркемелеу үшін дін істері комитетін тартады. Муфтият қажылықты ұйымдастыруға кімге рұқсат берілетінін, ал кімге берілмейтінін шешу құқығын өзіне алып алған. Дәл Наурызбай Өтпенов Әділет министрлігінде тіркелген ҚМДБ жарғысын бұзды», — деп мәлімдейді Әлімбеков.

Оның айтуынша, енді қасына еріп жүрген адамдарды алып, ҚМДБ басшысы бір апта бойы АҚШ-та өз қалауынша жүріп, бұл сапардың шығындарын СІМ-ге жүктемекші.

«Оларға қашан шара қолданылады? Мүмкін, Конституцияда ҚМДБ — көптеген қоғамдық ұйымдардың бірі ғана екенін, мемлекет муфтиятты қаржыландырмауы керек екенін, ал муллалар уағыздарды тек мешіттерде ғана жүргізуге құқығы бар екенін нақты бекітетін уақыт келген шығар», — деп қорытындылайды журналист.

«Конституцияны кімге арнап өзгертіп жатыр?»

Елдің негізгі заңына қазіргі өзгерістер не үшін енгізіліп жатыр, деп сұрақ қояды YouTube-арнасы Ara Media журналистері.

Арна жүргізушісі Руслан Ерботаның пікірінше, Конституцияны қазіргі шенеуніктердің мүддесіне бейімдеуі мүмкін, сонда олардың «жетістіктері көрінбейтін» болып қала бермек, деп бұрын үкімет отырысында премьер-министр мәлімдеген.

Журналист мысал ретінде қазіргі уақытта президент әкімшілігі басшысының орынбасары болып табылатын Ерболат Досаевты келтіреді, ол кезінде жерді сату бастамасын алғаш көтерген.

«2016 жылы амбициялы Досаев Назарбаевтың назарын аударуға тырысып, жерді аукцион арқылы сату идеясын ұсынды. Бірақ бұл бастама ауқымды жер митингілерін тудырғаны белгілі: адамдар алдымен Атырауда, содан кейін елдің басқа аймақтарында алаңдарға шықты. Бірақ бұған қарамастан, Досаев билікте қалды — Ұлттық банктің басшысы болды, ал 2022 жылдың қаңтарындағы оқиғалардан кейін Алматы әкімі болып тағайындалды», — деп еске салады Руслан Ербота.

Оның айтуынша, соңғы парламенттік және президенттік сайлаулар Алматыда халықтың сол кездегі әкімге сенім артпайтынын айқын көрсетті. Бірақ Ерболат Досаев белсенді қызметтің имитациясын жалғастырды. Бір жағынан, ол Алматыдағы заңсыз құрылысқа қарсы күрес туралы жариялады, екінші жағынан, қаланың элиталық аудандарында жер учаскелерін таратты. Мысалы, таулы аймақтардағы учаскелер ешқашан жер кезегінде тұрмаған адамдарға берілді. Журналистің айтуынша, бес «бақыттының» бірі Алматы облысының әкімі Марат Сұлтанғазиевтің анасы болған.

«Досаевтың экс-президент Назарбаевтың жиендерімен өте жақсы қарым-қатынаста екені айтылады. Конституцияны не үшін өзгерту керек, егер билікте Досаев сияқты шенеуніктер қалса — олар үнемі жанжалдарымен есте қалады. Халыққа бұдан ешқандай пайда жоқ», — деп қорытындылайды Руслан Ербота.

Журналист сондай-ақ конституциялық өзгерістердің ықтимал салдары туралы ойлайды:

«Билік Конституцияны өзгерту арқылы қандай мақсаттарды көздейді және қандай нәтижелерге қол жеткізгісі келеді? Мүмкін, мақсат Досаев сияқты шенеуніктердің билікте қалуын қамтамасыз ету шығар? Ал егер ертең президент оны вице-президент қызметіне ұсынса — халықтың ашық сайлауда қолдауын ешқашан ала алмайтын адамды, — Курултай оның кандидатурасына қарсы тұра ала ма? Немесе, мүмкін, Курултайдың құрамы қазіргі президент әкімшілігі басшысының орынбасары арқылы қалыптастырылатын шығар? Сонда не болады?», — деп сұрақ қояды Руслан Ербота.

Соңында ол көрермендерді осы сұрақтарды талқылауға және өз пікірлерін білдіруге шақырады.